Informacja o szlakach


    POGÓDKI-PELPLIN
  • PELPLIN
    Pelplin pojawia się na kartach historii w 1274 roku, kiedy to książę pomorski Mestwin /Mściwój II/ daruje tę wieś cystersom. Konwent Zakonu przybywa tu 27 października 1276 roku z Pogódek, dokąd z Doberanu /Meklemburgia/ sprowadził zakonników książę Sambor II. Pelplin spełniał zwyczajowe wymogi zakładania klasztorów przez cystersów - walory topograficzne, położenie w dolinie, nad rzeką Wierzycą. Pierwszą budowlą, która tu powstała było oratorium (dziś kaplica św. Krzyża) wzniesione na planie prostokąta. Pomiędzy XIII i XVI w. w dolinie nad Wierzycą zakonnicy wznieśli trójnawową świątynię, zabudowania klasztorne i gospodarcze. Od strony południowej przylegał do kościoła klasztor zbudowany wokół czworobocznego wirydarza. W skrzydle wschodnim, przeznaczonym dla ojców, znajdowała się zakrystia, kapitularz, rozmównica i sypialnie mnichów. W części południowej, dla nowicjatu, mieściła się jadalnia i refektarz. W ramieniu zachodnim mieszkali konwersi, czyli bracia bez święceń. Uzupełnienie stanowiły przepiękne ogrody, młyn na Wierzycy i zabudowania gospodarcze. Mimo, że przez Pelplin przetoczyły się liczne wojny (od husyckich, szwedzkich począwszy, na I i II wojnie w XX w. skończywszy); mimo pożarów i rabunków, zabytki stoją w niezmiennej postaci od XIVw. Dekretem z dnia 5 marca 1823 roku administracja rządu pruskiego zarządziła kasatę klasztoru. Dzięki bulli z 16 lipca 1821 r. powiększona została diecezja chełmińska, a Pelplin ustanowiono jej stolicą (od 1992r. diecezja pelplińska). Świątynia cysterska została katedrą, a otaczająca ją wieś rozrosła w miasteczko. W klasztorze umieszczono Wyższe Seminarium Duchowne i biskupie Collegium Marianum. Od 1965 r. katedra nosi tytuł bazyliki mniejszej, nadany przez papieża Pawła VI. Każdy przyjezdny odczuje w jej murach klimat sprzyjający skupieniu, refleksji i modlitwy, ten sam, który służył cystersom od XIII wieku. W zbiorach Biblioteki Seminaryjnej w Pelplinie zachowało się ok. 2000 rękopisów, starodruków i inkunabułów m. in. bogato iluminowany pergaminowy psałterz z pocz. XIV w., pergaminowy graduał z XIV w., dzieło Petrusa Lombardusa "Commentaria In epistole beati Pauli cum tekstu eiusdem" z XIII w., tabulatura pelplińska z XVIw.
  • Królówlas i Bielsk
    Zaczątki miejscowości Królów Las i Bielsk pochodzą z 1295 r. kiedy to Król Przemysław II podarował połowę Bielskiego Lasu cystersom. Drugą połowę w 1306 r. zapisał im Król Władysław Łokietek z wdzięczności za hołd, który mu Pomorzanie złożyli na górze Leszkowej pod Koronowem koło Bydgoszczy. Na tej dość obszernej darowiźnie wspomnianych dwóch królów powstała nowa osada zwana z tego powodu Królów Lasem, którą w 1338 r. założył opat cystersów z Elbląga Eberhard nad rzeką Jónhą (Janką), gdzie panowała puszcza. W książce księdza Kujata z 1875 roku "Opactwo Pelplińskie" widnieje, iż Pierwotne rdzenne Kociewie to właśnie okolice Królów Lasu.
  • Nowa Cerkiew
    Cystersi otrzymawszy 2 stycznia 1274 r. od księcia Mestwina Pelplin objęli również ziemie w obrębie obecnej parafii Nowa Cerkiew. W czasach dzielnicowych Mściwój II, książę terenów leżących wzdłuż lewej strony Wisły, a więc i ziemi gniewskiej, odstąpił w 1282 r. tereny dzisiejszej parafii Nowa Cerkiew Krzyżakom. Krzyżacy rosnąc w potęgę, od 1308 r. stali się panami całego Pomorza. Na Cystersach wymusili rezygnację z niektórych przywilejów i obiektów. W 1302 r. powstała wieś zwana Nuwekirche. Nazwa prawdopodobnie pochodzi od staropolskiego słowa cerkiew czyli kościół, który tu wybudowano. Cerkiew ta była nowa w przeciwieństwie do starszej w Pelplinie. Z dokumentu z 1302 r. dowiadujemy się, że opat pelpliński Henryk z Hadersleben nadał wsi prawo chełmińskie. Wieś posiadała 56 włók, z których 4 przeznaczono dla kościoła, a 5,5 były sołeckie.
  • Nowy Dwór
    Folwark należący do klasztoru pelplińskiego, powstały zapewne w XV wieku, wymieniony po raz pierwszy w 1545 roku w kronice zakonnej, gdy razem z miejscowością Ropuchy, stał się własnością Jerzego Pompierskiego, prawnika klasztornego, na podstawie przywileju opata Jodokusa. Przekształcony z dwóch starszych majątków - Starego Dworu i Kamieńca, od 1594 roku stał się dzierżawą mieszkańców Rudna. Następnie folwark wspomniany w przywileju opata Rembowskiego w 1618 roku oraz w opisie wielkiego pożaru, jaki spustoszył tutejsze zabudowania w 1683, kiedy dzierżawcą był Jan Kenig. Po sekularyzacji dóbr klasztornych, przekazany na rzecz biskupstwa chełmińskiego.
  • Pogódki
    W roku 1198 w dokumencie fundacyjnym księcia Świeckiego Grzymisława pojawia się pierwsza nazwa Pogódek - Podocou, która na przestrzeni ośmiu wieków ulega siedmiokrotnie zmianom, by w 1945 ostatecznie brzmieć: Pogódki. W 1258 - z Doberanu / Meklemburgia/ do Pogódek przybywają cystersi. Książę Sambor II przekazuje zakonowi dokument nadania - darowiznę majątków i ziem. Za jego sprawą zbudowano drewniany kościół. Na cześć fundatora miejsce klasztoru nazwano Samborią. W 1276 cystersi opuszczają Pogódki i udają się do Pelplina.
  • » strona główna
    powiększ mapę

    Pelplin
    Pelplin
    Pelplin
    Nowa Cerkiew
    Nowy Dwór