Informacja o szlakach


    OPACTWO KORONOWSKIE
25 lipca 1250 roku - książę kujawski Kazimierz zatwierdził darowiznę swojego skarbnika Mikołaja Zbrożka z Byszewa dla cystersów. Obejmowała ona 8 wsi i 4 przysiółki. Z nadania księcia cystersi otrzymali dalsze dwie wsie. Pierwotne uposażenie klasztoru składało się więc z 10 wsi i 4 przysiółków. Pierwsi cystersi przybyli tu i wznieśli zabudowania klasztorne w latach 1253 do 1256. Już w 1283 Krzyżacy niszczą klasztor, a ok. 1288 zakonnicy przenoszą się do pobliskiego Koronowa. Nowa siedziba cystersów przez długi czas zwana była Nowym Byszewem. Wskutek translokacji, cystersi pojawili się około 5 marca 1289r. w osadzie Smeysche. W tym czasie książę pomorski Mszczuj II nadał im wieś Polaszki nad Wierzyca, z której dochody miały być przeznaczone na budowę nowego klasztoru. Przeniesione ze Starego Byszewa opactwo oficjalnie nosiło miano Corona S. Marie, z czego wywiodła się nowa nazwa miejscowości, w źródłach z 1349r. po raz pierwszy zapisana jako Koronowo. Opactwo na nowym miejscu było wielokrotnie grabione, głównie ze względu na położenie nadgraniczne; spalone i zniszczone przez krzyżaków. Nie oszczędzono go także podczas "potopu szwedzkiego". W 1819 roku nastąpiła kasata klasztoru, w którym ówcześnie zamieszkiwało 14 zakonników. Kościół cysterski zamieniono na parafialny, użytkowany wspólnie przez katolików i ewangelików. Zabudowania klasztorne po 1819 roku zostały przeznaczone na więzienie.
  • KORONOWO
    Nazwa miejscowości Koronowo pojawia się dopiero w 1359 roku i nie dotyczy nazwy dzisiejszego Koronowa. Taką nazwę miała mieć miejscowość Łachowo, niedoszłe miasto - była to jedna z nieudanych prób lokacji miasta przez koronowskich cystersów. Koronowo( Nowe Byszewo) od 1288r. stało się siedzibą konwentu. Powstało ono na terenie dawnej osady Smeysche, którą w 1288r. nabyli cystersi w drodze zamiany od biskupa kujawskiego Wisława; wskutek translokacji, szarzy mnisi pojawili się tu około 5 marca 1289r.; zezwolenie na lokację miasta na tzw. prawie magdeburskim otrzymali w 1368r. od króla Kazimierza Wielkiego. Nowa nazwa miejscowości wywiodła się od nazwy opactwa Corona S. Marie.
  • Byszewo
    Pięknie położona na wzniesieniu, wśród jezior Krajny, istniejąca od średniowiecza wieś parafialna została przekazana w końcu XIII w. na własność cystersom przez Mikołaja Zbrożka, ówczesnego skarbnika księcia kujawskiego Kazimierza. On też w latach 1253-1266 ufundował tu klasztor - filię opactwa sulejowskiego (lub lubiąskiego). Choć zakonnicy w 1286r. uzyskali przywilej lokacji miasta, jednak go nie wykorzystali. To osada Smeysze uznana została za korzystniejsze locum ze względu na bezpieczeństwo oraz możliwości rozwoju z racji krzyżowania się tu szlaków handlowych ze Świecia do Nakła oraz z Gdańska do Poznania.
  • Łąsko Wielkie
    Wieś, w której klasztor początkowo pobierał dziesięcinę , w późniejszym czasie stała się także jego własnością. Dziesięcinę w tej wsi otrzymali cystersi w 1288r. od arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba w zamian za Dobrowszczyznę. W 1290r. Łącko Wielkie występuje ponownie jako wieś dziesięcinna klasztoru w dokumentach wspomnianego arcybiskupa i opata byszewskiego Bertolda. Natomiast w 1358r. opat byszewski Jan II zamienił z Hektorem z Łącka pewne dobra leżące w ziemi dobrzyńskiej, które niegdyś stanowiły uposażenie opactwa św.Gotarda, na Łącko Wielkie i inne wsie położone w kasztelanii nakielskiej.
  • Mąkowarsko
    Wieś jako własność Byszewa występuje po raz pierwszy w 1306r. Nabyli ją cystersi w drodze kupna od kilku rycerzy, synów Marcina i Wojmierza. Według dokumentu Władysława Łokietka, który zatwierdził tę transakcję. Mąkowarsko leżało w kasztelanii nakielskiej. Kilkanaście lat później (1328) córka wspomnianego wyżej Marcina- Anna w imieniu swoim i zmarłych braci pozwała klasztor przed sąd królewski w Nakle o czwartą część tej wsi. Sąd roszczenia Anny uznał za słuszne i przysądził jej ową część Mąkowarska. Jest to bardzo rzadki przypadek wyroku sądowego, w którym rację przyznano nie klasztorowi lecz stronie przeciwnej. Jednakże w niedługim czasie, zapewne na skutek nalegań i odpowiednich zabiegów, Anna odstąpiła cystersom przyznaną jej część Mąkowarska.
  • Wierzchucin Królewski
    Wieś należała do pierwotnego uposażenia klasztoru. Podarował ja cystersom w 1250r. skarbnik kujawski Mikołaj. Wśród posiadłości byszewskich wymienia tę wieś falsyfikat księcia Kazimierza z 1253r. oraz sfałszowany dokument księcia wielkopolskiego Przemysła z 1286r. Natomiast w 1288r. uzyskali cystersi w tej wsi dziesięcinę, która przeszła w ich posiadanie w ramach zamiany klucza dobrowskiego.
  • Wtelno
    Wieś od 1307 roku znajdowała się w posiadaniu klasztoru. Nabyli ją cystersi od Włodzimierza z Łojewa za 120 grzywien toruńskich. Według dyplomu księcia inowrocławskiego Leszka i Przemysła, którzy zatwierdzili tę transakcję, wieś leżała na terytorium kasztelanii bydgoskiej. Jako własność klasztoru wymienia ją następnie przywilej księcia Przemysła z 1315 roku. Parafie założyli cystersi ok.1470, wyłączając ją z byszewskiej i koronowskiej. Na miejscu pierwotnego kościoła drewnianego z XVw. zbudowano w 1690 r. znów drewniany, by w 1785-1787 za opata Jana Chrząstowskiego postawić świątynię murowaną z cegły, której patronem jest Św. Michał.
  • » strona główna
    powiększ mapę

    Koronowo - kościól
    Byszewo - kościól
    Łąsko Wielkie - kościól
    Mąkowarsko - kościól
    Wierzchucin Królewski - kościól